Thema: Rouw en verlies

Alle pleegkinderen hebben te maken met rouw. Want rouwen doe je na een verlies. En natuurlijk gaat verlies niet alleen over de dood. Echtscheiding of gescheiden worden van je ouders, je vader of moeder niet kennen of niet bij hen opgroeien zijn ingrijpende verliezen waar elk pleegkind mee te maken heeft.

Wat is rouw?
Wanneer kinderen iemand verliezen die voor hen belangrijk is, verandert er van alles in hun leven. Pleegkinderen verliezen naast een vertrouwd persoon vaak ook de vertrouwde omgeving, huisdieren, geuren, spulletjes, klasgenootjes, vrienden en familie. Niets lijkt meer hetzelfde. Het kind verliest als het ware een stukje van de eigen identiteit. Door te rouwen probeert het pleegkind zich aan te passen aan de totaal nieuwe situatie.Rouw gaat veel verder dan verdriet. Er komen allerlei gevoelens bij kijken, zoals boosheid, jaloezie, schuldgevoel, opluchting, enzovoorts. Dit maakt rouw ook zo verwarrend.

Rouw bij kinderen
Kinderen rouwen in stapjes en vaak later dan volwassenen. De omgeving moet veilig genoeg zijn om emoties te uiten. Praten is voor kinderen niet altijd de ideale manier om gevoelens te uiten. Vaak willen ze iets doen, iets maken, of zich uiten in spel.

Voor heel jonge kinderen geldt dat zij de gebeurtenis nog niet begrijpen. Wel slaan zij de verlieservaring en stress op in hun lijf. Dus ook als een pleegkind als baby gescheiden is van zijn moeder, heeft het wel degelijk een (onbewuste) herinnering aan het verlies.

Het komt geregeld voor dat een kind wanneer het ouder wordt, met vragen komt die al eerder zijn beantwoord, of opnieuw rouwt om ‘oud verdriet’. Dit heeft te maken met voortschrijdend begrip van concepten als: voor altijd, nooit en dood. Elk kind rouwt op zijn/haar eigen manier. U als pleegouder kunt uw pleegkind ruimte geven om te rouwen en helpen.

TIPS: hoe u kunt helpen

  • Dagelijkse structuur en regelmaat geven het pleegkind houvast. Daarnaast is het belangrijk uw pleegkind voldoende ruimte te geven om op de eigen manier te rouwen. Dwing het kind niet, maar nodig het uit om over het verdriet te praten. Snijd ook als volwassene het onderwerp af en toe aan. Noem de naam van de ouder regelmatig en met respect.
  • Rituelen zoals iets speciaals doen of iets maken kunnen helpen. Besteed ook aandacht aan bijzondere dagen zoals moederdag, verjaardagen en feestdagen.
  • Zorg voor een plek voor herinneringen. Bijvoorbeeld een foto, een herinneringsboekje of een doos met spulletjes van vroeger/de ouders.
  • Ga er vanuit dat uw pleegkind bezig is met het verlies, ook al zie je dat niet direct. Let op signalen zoals veranderend gedrag en het heftig reageren op gebeurtenissen.
  • Laat uw pleegkind zijn gevoelens uiten op een creatieve manier. Dit kan door eindeloos na te spelen hoe afscheid werd genomen, door poppenkast te spelen, een tekening of gedicht te maken, enzovoorts.
  • Het luisteren naar bepaalde muziek kan goed helpen, net zoals lichamelijk bezig zijn, samen voetballen, een wild spelletje doen of een lange wandeling maken.
  • Help het kind zich goed te voelen over zichzelf en de eigen sterke punten te ontdekken. Dit kan door complimentjes te geven en het succesvol doen van nieuwe taakjes.
  • Wees ervan bewust dat in andere culturen dan de Nederlandse cultuur soms heel anders wordt omgegaan met rouw en verlies. Dit kan consequenties hebben voor hoe u als pleegouder omgaat met uw rouwende pleegkind.

Hulp en ondersteuning bij rouwen
Voor kinderen kan het deelnemen aan een ‘rouwgroep’ heel prettig en helpend zijn. Alleen al door het ontmoeten van andere kinderen met soortgelijke ervaringen. Vraag uw begeleider pleegzorg naar rouwgroepen bij u in de buurt.

Voor dit artikel is gebruik gemaakt van het boek Jong Verlies van dr. Riet Fiddelaers-Jaspers.


Aanbevolen literatuur:
Jong Verlies, dr. Riet Fiddelaers-Jaspers

 

Naar veelgestelde vragen Opvoeding en ontwikkeling