Contact / Pleegouderraad / POR-artikel: vraag aan de achterban

Februari 2020 – Voor jou, van mij!

Valentijnsdag, Vaderdag, Moederdag: hele leuke dagen om degene waar je van houdt eens in het zonnetje te zetten, maar ook dagen die gevoelig kunnen liggen bij pleegkinderen. Voor de por een aanleiding om eens aan de pleegouders van Enver te vragen hoe dat werkt in hun gezin. Hierop kwam een aantal reacties binnen. Dank daarvoor!

Gelukkig kregen we vaak als antwoord terug dat het niet als moeilijk ervaren wordt. Veel pleegouders gaven aan dat er altijd goed contact is met de eigen ouders van de kinderen en dat eventuele presentjes voor Moederdag en Vaderdag dus bewaard worden tot zij hun eigen ouders weer zien. Een pleegouder geeft hierover aan: “Wij zijn nog maar sinds november 2019 pleegouders van twee kinderen. We hebben Valentijnsdag en Moederdag dus nog niet meegemaakt vanuit pleegzorg. Wel weten we uit eigen ervaring hoe moeilijk het is om op deze dagen geen reactie van je kind te krijgen. Daarom zal ik er zeker aan denken dat de pleegkinderen er aandacht aan zullen geven”.

Omdat het zo hoort
Wat pleegouders wel vaak noemen, is dat het lastig is als scholen strak met dit soort dagen omgaan. “De kinderen mogen bijvoorbeeld op school maar één cadeautje maken voor Moeder- of Vaderdag, en moeten dan de keuze maken “geef ik het aan mijn échte moeder, of aan mijn pleegmoeder?”. Een pleegmoeder vertelt daar het volgende over: “Vaak kreeg ik het cadeautje en stond er netjes ‘voor mama’ op, terwijl het kind ons thuis niet aanspreekt met ‘mama en papa’, maar met onze voornamen. Maar door de externe druk op school, of omdat het zo ‘hoort’, schreven de kinderen netjes elk jaar weer ‘voor mama’ of ‘voor papa’ op de cadeautjes. Ik zou willen dat de basisscholen hier wat flexibeler mee om zouden gaan. Niet alleen voor de pleegkinderen, maar ook voor andere kinderen die misschien een stiefmoeder hebben naast een biologische moeder. Of opgroeien in nog een andersoortige gezinssamenstelling.”

Verwarrend
Maar het kan op scholen ook weer de andere kant op slaan. Een andere pleegmoeder vertelt dat haar pleegkind van zijn goedbedoelende juf de opdracht kreeg om voor zijn biologische en zijn pleegvader iets te maken. ”Niet fijn, want ik vind dat die keuze uit hemzelf moet komen. Hij werd nu gedwongen in iets wat hij eigenlijk niet wilde. Hij heeft twee cadeautjes gemaakt, maar toen het bezoek met zijn vader zover was, wist hij niet zo goed wat te doen. Onnodig verwarrend. Leerschool voor mij; dit jaar geef ik van tevoren bij de leerkracht aan dat het verzoek uit hemzelf moet komen. Biologische vader voelt voor hem op dit moment niet als een vader. Pas als dit gevoel er wel is, heeft het cadeautje een betekenis.”

Tips
Het is aan te raden om een directe lijn te hebben met de juf of meester van de klas, zodat zij weten hoe het ligt en hier op in kunnen spelen. Geef daarin zoveel mogelijk de wens van de kinderen mee. Zoals een pleegouder verwoordde: “Handig is wel om op school duidelijk te maken wat er van de leerkracht verwacht wordt.” Een andere pleegmoeder had de aankomende Moederdag op haar initiatief met de juf van groep 1 besproken. De juf was erg blij dat zij hierover begon, want ze had daar helemaal niet bij stilgestaan. Deze pleegmoeder maakte zich best druk om de vraag hoe het voor haar pleegdochter zou zijn om in de klas een cadeautje voor ‘haar moeder’ te maken. Zij had al een heel scenario bedacht, waarbij de nadruk vooral lag op de vraag om medewerking van de school als haar pleegdochter twee cadeautjes zou willen maken, maar waarbij het ook het prima zou zijn als ze er één wilde maken en die aan haar biologische moeder wilde geven. Op de dag dat de cadeautjes gemaakt werden, kwam de pleegdochter uit school: “Mama je mag niet in mijn laadje kijken, want daar ligt een geheim voor jou, voor Moederdag”. Zo kan het dus ook….

Een andere pleegmoeder vertelt dat zij het belangrijk vindt om het vooral niet zwaar te maken. “Gewoon luchtig houden… tegenwoordig hebben sommige kinderen twee mama’s of twee papa’s”. Ze vertelt daarna een prachtige anekdote: “Over de vader van ons pleegkind is niets bekend. Ik vertelde haar dat zij toch ook twee mama’s en twee papa’s heeft. Ik zei: je hebt mama X en mama N, papa E en een Vader in de hemel. Ze keek mij verontwaardigd aan. “Ja, maar die Vader in de hemel, die telt niet mee, die is van iedereen!”

Ruimte geven
Wanneer er weinig of moeilijk contact is met de biologische ouders, kunnen deze dagen zeker extra veel spanning opleveren. Pleegouders gaan de spanning van deze dagen niet uit de weg, lezen we in de reacties. Bij verlies (of uit beeld zijn) van ouders, ondergaat een kind een heel proces van rouwverwerking. Het kind hierin volgen en ruimte geven voor wat hij of zij op dit soort dagen wil en aankan, is heel belangrijk. Een plantje voor een overleden moeder komt bijvoorbeeld op de kamer van het kind, bij de foto van mama. In een andere fase kan het juist allemaal de kamer uitgezet worden. Het is belangrijk, vertelt een pleegmoeder, dat het kind zelf kan kiezen hoe hij of zij ermee omgaat. “Mooi zoals kinderen dan zelf een plaats geven aan verdriet en boosheid, en aan kunnen geven of er wel of geen plaats is in hun kamertje voor afbeeldingen van en herinneringen aan de biologische ouders.”

Ook wanneer deze dagen heel veel spanning en agressie opleveren, proberen pleegouders het kind bij te staan en mee te denken in oplossingen. “Logisch toch, dat hij het verwarrend vindt!”, schrijft de pleegouder. Weer een andere pleegouder geeft aan dat het ook prima is als het kind niets wil geven aan zijn biologische of pleegouders. De vrijheid bij het kind leggen, verlaagt de druk zeker.

Gekleurde schoonmaaksponsjes
Dat het niet gaat om de grootte of prijs van het cadeau, lezen we ook in alle reacties. Het gaat om de zorg en de aandacht voor elkaar. Een ontbijtje op bed, een mooi zelfgeschreven gedicht, een knutsel of juist iets dat gekocht is. De kinderen zelf laten kiezen. Grappig is de anekdote van een pleegouder: een kind kocht een keer gekleurde schoonmaaksponsjes want die vond ze zo mooi. Haar moeder vond het prima!

Erkenning
Er is bij pleegouders terecht veel oog voor de emoties die mogelijk kunnen opspelen bij hun pleegkinderen. Het lijken met name de scholen te zijn die er rond deze dagen voor kunnen zorgen dat de van nature grote loyaliteitsgevoelens van kinderen kunnen opspelen en verwarrend kunnen werken. Wij als pleegouders willen de kinderen juist meegeven dat kiezen tussen al die ouders juist niet hoeft! Maar tegelijkertijd ook; dat welke keuze een kind (toch) maakt in deze, dat dat een goede keuze is wanneer die voor hem of haar goed voelt. Maak dit zo mogelijk ook gewoon bespreekbaar met het kind, zodat hij of zij goed voorbereid is als het weer zover is.

Erkenning voor het eventuele gevoel (wel) te moeten kiezen, kan daarbij al zoveel helpen: “Dat is ook lastig! Maar weet je, jij hoeft helemaal niet te kiezen, jij mag een cadeautje maken voor wie jij wilt en wil je het niet, dan is het ook goed”.

Geschreven door Marian Rink en Margreet Jansen, pleegouderraad

Wilt u ook mee schrijven aan de artikelen van de pleegouderraad, of heeft u naar aanleiding van onze artikelen iets te vertellen? Neem dan contact met ons op via pleegouderaad@enver.nl.